Bij de lezing "Geboeid door Plato" door A.P. Bos was ik op uitnodiging van W. Havinga aanwezig, en tijdens de lezing kreeg ik al snel het gevoel het totaal met de spreker oneens te zijn. Enkele dagen terug las ik in het Kleintje (via de VGST-site) het verslag van de desbetreffende lezing, en ik kan het achterwege laten te reageren. Verder is er te vaak verkeerd gebruik gemaakt van lezer als schrijver bedoeld wordt.
Ten eerste kreeg ik een onbehaaglijk gevoel over het woord lezer in de zin van de lezer van het boek "Geboeid door Plato", waar ook de lezing op gebaseerd was. De mening die hier aan de lezer wordt toe- geschreven is volledig uit de lucht gegrepen, aangezien de gemiddelde lezer waarschijnlijk toch wel aardig wat van Plato en het Christendom afweet, en ook wel in de gaten heeft dat het Christendom niet geheel Plato's kleed heeft aangedaan: dit hebben vele Christelijke lieden (excuses voor de wat minder flatteuze term). De heer Bos hield te angstvallig hieraan vast: hij nam aan dat iedereen die zijn boek leest dat idee erop nahoudt.
Ook heb ik moeite met het omschrijven van Plato's filosofie als heidens: als er met heidens alleen wordt bedoeld niet over God, dan klopt dat, maar heidens heeft negen van de tien keer een negatieve bijklank: zodra deze bijklank meespeelt ben ik bij wijze van spreken weg.
Nu gaat het mij te ver om te stellen dat Jezus heeft volbracht wat Plato bedoelde (nu kan ik me niet eens voorstellen hoe de heer Aalders dat bedoeld heeft), maar dat er parallellen zijn tussen het Christendom en het platonisme, daar valt gewoon niet omheen te gaan: al is de afspiegeling niet fatsoenlijk vanuit Christelijk oogpunt te benaderen, hij zat er met zijn perfecte schoonheid, perfecte waarheid en perfecte goede toch echt niet zover vanaf. Om nu meteen te stellen dat Plato aan zijn ontdekkingen de verkeerde betekenis gaf, vind ik te sterk gezegd: hij wist niets af van God of van het Christendom, dus hoe kon hij dat anders gedaan hebben dan op deze manier (zeker als in acht genomen wordt dat hij filosoof was)?
Over de heren Kuitert en consorten maak ik niet al te veel woorden vuil.
Verder heb ik nog een opmerking over de vraag die door mijzelf toen gesteld is: deze is namelijk totaal anders geinterpreteerd als dat ik zelf bedoelde: ik bedoelde te zeggen dat arbeidslui echt iets konden, namelijk een vak: dit tot in tegenstelling tot bijvoorbeeld politici, die denken alles te weten, maar eigenlijk niets kunnen: deze worden door Socrates constant onderuit gehaald op dingen waarover ze denken veel te weten, terwijl hij dit bij ambachtslui niet voor elkaar krijgt: zij bezitten dus kennis.
Verder moet ik enkele kanttekeningen plaatsen bij het verhaal over verheerlijking van het goede in plaats van de rede: er wordt gesteld dat de rede volgens Plato tot goede normen moet leiden. Als tegenvoorbeeld wordt een cultuurfilosoof aangehaald, Rietdijk, die de opvatting huldigt dat gehandicapte mensen minderwaardig zijn en gedood moeten worden als dat in het belang van gezonde mensen is. Dit laatste is al in strijd met zichzelf: je kunt volgens de rede geen onschuldige en zwakkere mensen doden: dit spreekt andere normen volledig tegen; deze normen zijn ook gebaseerd op de rede, waarmee dus gezegd is dat de rede best tot goede normen kan leiden mits juist gebruikt. Verder vertegenwoordigt het antwoord nou niet bepaald het antwoord op de vraag: overigens zag Plato de rede als iets zeer hoogs, maar het goede was toch nog echt wel een heel eind beter.
Tot slot een opmerking over dit commentaar: het is absoluut niet mijn bedoeling de ideeen van Plato te propageren als correct of zeer goed, maar ik vind wel dat er niet zo zwartwit naar andere theorieen en filosofieen gekeken moet worden, zoals de heer Bos deed: hij verwierp het platonisme volledig zonder eigenlijk duidelijk te zijn waarom. Zelf ben ik Christen, en vind Plato's ideeen persoonlijk ook niet in overeenstemming met wat ik als de waarheid zie (ook dat is een probleem: wat voor de een waarheid is, is voor een ander volledig nonsens).
Met vriendelijke groet, Jan-Willem Dijkshoorn (Agapè Enschede) dijkshoo@cs.utwente.nl
Tekst en inhoud door Jan-Willem Dijkshoorn
Layout door Theo van Klaveren
De auteurs zijn niet verantwoordelijk voor de inhoud van deze pagina's.
Commentaar over deze pagina's: E-mail naar Jan-Willem.